น้ำตาลาไทร

สายัณห์ สัญญา 
 

น้ำตาลาไทร เป็นเพลงที่มีผู้นำมาร้องหลายคนซึ่งพร ภิรมย์เป็นผู้ประพันธ์ทั้งเนื้อร้องและทำนอง เป็นเพลงที่จะขอโยงเข้าในวรรณคดีทางพุทธศาสนาที่ปรากฏอยู่ในหนังสือ “ปัญญาสชาดก” คัมภีร์ทางศาสนาของล้านนาไทยอีกฉบับหนึ่ง เพลงนี้กล่าวถึงพระไทร ต้นไทร ซึ่งวรรณคดีเราก็มีเรื่องทำนองนี้เหมือนกัน เช่นเรื่อง “สมุทรโฆษคำฉันท์” เพราะเนื้อหาของเพลงนั้นมีคำว่า “อุ้มสม” และในสมุทรโฆษคำฉันท์ก็มีการอุ้มสมด้วย คือพระไทร “อุ้ม” พระสมุทรโฆษ ไป “สม” กับนางพินธุมวดี และเมื่อทั้งสองสุขสมกันแล้ว พระไทรก็อุ้มกลับ พอเช้ามานางพินธุมวดีตื่นขึ้นก็มานึกรำพึงว่าเมื่อคืนมันเกิดเหตุการณ์อะไร เมื่อนึกได้แล้วก็เรียกพระพี่เลี้ยงมา แล้วให้วาดรูปชายหนุ่มที่มีอยู่ในโลกทั้งหมด พี่เลี้ยงก็วาดทั้งคน ครุฑ มนุษย์ เทพ สุดท้ายก็มาลงที่พระสมุทรโฆษ นางพินทุมวดีก็บอกว่านี่แหละ ใช่เลย คนนี้แหละที่มาสมกับเธอเมื่อคืน แต่ในเพลงนี้เป็นการขอร้องให้พระไทรอุ้มนางมาให้ “ข้า” โดยยินยอม “สิ้นลมบวงสรวงจอมไพร” นี่แหละคืออิทธิพลของวรรณคดีที่มีต่อเพลงนี้ สมุทรโฆษคำฉันท์ เป็น "ยอดแห่งคำประพันธ์ประเภทฉันท์" รูปแบบของการประพันธ์ประกอบด้วยฉันท์และกาพย์ วรรณคดีมรดกเรื่องนี้มีผู้ประพันธ์ถึง ๓ ท่าน เริ่มต้นจาก พระมหาราชครูรับกระแสพระราชดำรัสจากสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ท่านแต่งได้เกือบจบตอนที่ ๒ ก็ถึงแก่อนิจกรรม สมเด็จพระนารายณ์มหาราชจึงทรงพระราชนิพนธ์ต่อ แต่ก็ยังไม่จบ ทิ้งร้างไว้จนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรสทรงพระนิพนธ์ต่อจนจบครบทั้ง ๔ ตอน เมื่อ พ.ศ. ๒๓๙๒ สมุทรโฆษคำฉันท์เป็นเรื่องเกี่ยวกับการผจญภัยที่สนุกสนานตื่นเต้นของพระสมุทรโฆษและนางพินทุมดี ที่ได้พระขรรค์วิเศษพาเหาะไปเที่ยวยังที่ต่างๆได้ ต่อมาพระขรรค์ถูกลักไป ทั้งสองต้องพลัดพรากจากกัน ต่างผจญภัยต่อไปอีกจนกลับถึงพระนคร และได้ครองเมืองอย่างมีความสุข